Τι είναι το spyware και πώς να το αποτρέψεις;

Αρκεί μία παραβιασμένη συσκευή για να αποκτήσει ξαφνικά κάποιος πρόσβαση στην επιχείρησή σου. Το spyware ευθυνόταν για το 20% των επιτυχημένων επιθέσεων malware στα τέλη του 2024, και ο αριθμός συνεχίζει να αυξάνεται. Μάθε τι είναι το spyware, πώς αποκτά πρόσβαση, τι ζημιά μπορεί να προκαλέσει και πώς μπορείς να το αποτρέψεις.

Τι είναι το spyware;

Το spyware είναι μια κυβερνοεπίθεση που παρακολουθεί κρυφά τις κινήσεις σου, συλλέγοντας τα πάντα – από στοιχεία σύνδεσης και οικονομικά αρχεία, μέχρι εμπιστευτικά επαγγελματικά μηνύματα – και στέλνοντάς τα πίσω στον εισβολέα για να τα εκμεταλλευτεί ή να τα πουλήσει.

Πώς λειτουργεί το spyware;

Δεν «κρασάρει» τα συστήματα ούτε σε κλειδώνει έξω από αυτά. Το spyware μπαίνει απαρατήρητο, γίνεται ένα με το σύστημα και κλέβει όσες περισσότερες πληροφορίες μπορεί, για όσο μεγαλύτερο διάστημα γίνεται. Κατά μέσο όρο, οι παραβιάσεις που συνδέονται με κλεμμένα στοιχεία σύνδεσης –συχνά λόγω spyware– χρειάστηκαν σχεδόν 300 ημέρες για να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν.

Μόλις εισχωρήσει, συνήθως:

1. Εγκαθίσταται αθόρυβα

Ενσωματώνεται χωρίς να ενεργοποιεί προφανείς ειδοποιήσεις. Ορισμένες παραλλαγές του απενεργοποιούν ακόμη και τα εργαλεία ασφαλείας σου για να αποφύγουν τον εντοπισμό.

2. Παρακολουθεί το σύστημά σου

Καταγράφει τα keystrokes (πατήματα πλήκτρων), παρακολουθεί το ιστορικό του browser, φωτογραφίζει την οθόνη και αποκτά πρόσβαση σε αρχεία.

3. Υποκλέπτει ευαίσθητα δεδομένα

Αυτό περιλαμβάνει κωδικούς πρόσβασης, τραπεζικά στοιχεία, επαγγελματικά έγγραφα και πληροφορίες πελατών.

4. Στέλνει τα δεδομένα πίσω

Όλα στέλνονται σε έναν εξωτερικό server που ελέγχεται από τον εισβολέα, έτοιμα να πωληθούν, να διαρρεύσουν ή να χρησιμοποιηθούν σε περαιτέρω επιθέσεις.

Ποιοι είναι οι διαφορετικοί τύποι spyware;

Το spyware εμφανίζεται σε διάφορες μορφές, καθεμία με τις δικές της τακτικές. Αυτοί είναι οι πιο συνηθισμένοι τρόποι με τους οποίους εισβάλλει και τι μπορεί να κάνει:

Πώς εισβάλλει το spyware:

• Τα Trojans (Δούρειος Ίππος ηλεκτρονικών υπολογιστών) μεταμφιέζονται σε αξιόπιστα downloads, ενώ ταυτόχρονα εγκαθιστούν spyware ή επιτρέπουν την απομακρυσμένη πρόσβαση (remote access).

• Το mobile spyware κρύβεται σε εφαρμογές ή links για να παρακολουθεί κλήσεις, μηνύματα, τοποθεσίες και τη χρήση των εφαρμογών.

• Οι browser hijackers εισβάλλουν μέσω toolbars, κακόβουλων επεκτάσεων ή ψεύτικων αναβαθμίσεων λογισμικού.

Τι κάνει το spyware:

• Το adware "βομβαρδίζει" τους χρήστες με ανεπιθύμητες διαφημίσεις που μπορούν να επιβραδύνουν τις συσκευές και να ανοίξουν τον δρόμο για πιο σοβαρό malware.

• Οι infostealers (κλέφτες πληροφοριών) υποκλέπτουν αποθηκευμένα στοιχεία σύνδεσης, δεδομένα του browser, ακόμη και οικονομικές πληροφορίες.

• Οι keyloggers καταγράφουν κάθε πάτημα πλήκτρου, δίνοντας στους hackers μια θέση πρώτης σειράς στα συστήματα και τις λειτουργίες σου σε πραγματικό χρόνο.

• Οι browser hijackers αλλάζουν τις ρυθμίσεις ή ανακατευθύνουν τους χρήστες σε ψεύτικους ιστοτόπους για να υποκλέψουν δεδομένα ή να προβάλουν διαφημίσεις.

Οι επιπτώσεις του spyware στις ΜμΕ

Το spyware μπορεί να διαταράξει σοβαρά οποιαδήποτε επιχείρηση, αλλά για τις ΜμΕ, οι συνέπειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα καταστροφικές, όπως:

• Οικονομική απώλεια

Εκτός από την άμεση οικονομική κλοπή, το κόστος μπορεί να εκτοξευτεί λόγω του downtime, των επισκευών του συστήματος, των ερευνών και των προστίμων από τις ρυθμιστικές αρχές.

• Παραβιάσεις δεδομένων

Η κλοπή προσωπικών ή ευαίσθητων δεδομένων μπορεί να επισύρει σοβαρές νομικές και κανονιστικές κυρώσεις βάσει του GDPR ή άλλων εθνικών νόμων περί απορρήτου.

• Λειτουργική αναστάτωση

Πιο αργά συστήματα, κατεστραμμένα αρχεία ή Software glitches (δυσλειτουργίες λογισμικού) μπορούν να παραλύσουν τις καθημερινές λειτουργίες.

• Πλήγμα στη φήμη

Οι πελάτες και οι συνεργάτες σου περιμένουν να προστατεύεις τα δεδομένα τους. Μια παραβίαση μπορεί να καταστρέψει την εμπιστοσύνη και να θέσει σε κίνδυνο τη μελλοντική σου επιχειρηματική πορεία.

• Μακροπρόθεσμη έκθεση σε κίνδυνο

Κλεμμένα σχέδια, στοιχεία σύνδεσης ή πνευματική ιδιοκτησία μπορούν να αποδυναμώσουν το ανταγωνιστικό σου πλεονέκτημα για χρόνια.

Πώς θα καταλάβεις αν έχεις spyware;

Η πιο σαφής ένδειξη είναι οι ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά της συσκευής σου – ειδικά όταν δεν υπάρχει προφανής λόγος.

Μπορεί να παρατηρήσεις:

• Πιο αργή απόδοση

Η εκκίνηση, η εναλλαγή μεταξύ εφαρμογών ή η φόρτωση αρχείων διαρκεί περισσότερο. Το spyware συχνά εξαντλεί τους πόρους του συστήματος.

• Προβλήματα στον browser

Οι ιστοσελίδες φαίνονται διαφορετικές, τα links συμπεριφέρονται περίεργα ή ανακατευθύνεσαι σε άγνωστους ιστότοπους.

• Ανεπιθύμητα pop-ups

Υπερβολικές, επίμονες διαφημίσεις ή προειδοποιητικά μηνύματα – ακόμη και όταν είσαι offline.

• Καινούργια ή άγνωστα προγράμματα

Εμφανίζονται νέες εφαρμογές ή λογισμικό που κανείς δεν θυμάται να έχει εγκαταστήσει.

• Εξάντληση μπαταρίας ή δεδομένων

Το spyware τρέχει συνεχώς στο background, κάτι που μπορεί να εξαντλήσει την μπαταρία και να εκτοξεύσει τη χρήση του δικτύου.

Ένα ή δύο από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι αβλαβή. Αλλά αξίζει πάντα να ψάχνεις για κρυφές απειλές.

Πώς μπορείς να αποτρέψεις το spyware;

Δεν είναι όλα άσχημα νέα – η πρόληψη του spyware είναι ένας συνδυασμός έξυπνων συνηθειών και ισχυρής τεχνολογίας.

• Χρησιμοποίησε υψηλής ποιότητας εργαλεία anti-spyware

Επίλεξε antivirus ή anti-malware με real-time scanning, παρακολούθηση συμπεριφοράς και αυτόματες ενημερώσεις.

• Κάνε download από αξιόπιστες πηγές

Προτίμησε τα επίσημα app stores και τις επαληθευμένες πλατφόρμες. Σάρωσε τα αρχεία πριν τα ανοίξεις ή τα εγκαταστήσεις.

• Κάνε πιο αυστηρές τις ρυθμίσεις για τα cookies

Δεν είναι όλα τα cookies αβλαβή. Προσάρμοσε τις ρυθμίσεις του browser σου για να απορρίπτεις τα third-party cookies ή να σε ρωτάει πριν τα αποδεχτεί.

• Ασφάλισε το δίκτυό σου

Χρησιμοποίησε ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης, multi-factor authentication και κρυπτογραφημένο Wi-Fi. Για απομακρυσμένη εργασία, χρησιμοποίησε ένα VPN.

• Εκπαίδευση της ομάδας

Το ανθρώπινο λάθος παραμένει μία από τις κύριες αιτίες παραβιάσεων. Η τακτική εκπαίδευση στην κυβερνοασφάλεια βοηθά τους ανθρώπους να εντοπίζουν απόπειρες phishing, να αποφεύγουν τα επικίνδυνα downloads και να αναφέρουν οτιδήποτε ύποπτο.

• Απόφυγε το μη ασφαλές Wi-Fi

Τα μη ασφαλή ή δωρεάν δίκτυα είναι ιδανικό έδαφος για spyware. Παρότρυνε τις ομάδες σου να χρησιμοποιούν ασφαλείς συνδέσεις ή VPNs όταν εργάζονται εν κινήσει.

• Κράτα τα πάντα ενημερωμένα

Το spyware εξελίσσεται γρήγορα. Διόρθωνε τακτικά τις ευπάθειες με ενημερώσεις λογισμικού και συστήματος.

Προστάτευσε την επιχείρησή σου από τους κινδύνους ασφαλείας

Το spyware παίζει μακροπρόθεσμο παιχνίδι. Κρύβεται και τρέφεται από τη ρουτίνα. Ο εντοπισμός του απαιτεί να είσαι προνοητικός, να παραμένεις σε εγρήγορση, να αμφισβητείς καθετί ασυνήθιστο και να χτίζεις τις σωστές άμυνες.

Είναι επίσης μία από τις πολλές κυβερνοαπειλές. Ρίξε μια ματιά στον οδηγό μας για antivirus και malware για μικρές επιχειρήσεις ή στο άρθρο μας «τι είναι το ransomware» για περισσότερα.

Όσο πιο γρήγορα δράσεις, τόσο πιο ασφαλής παραμένει η επιχείρησή σου.

Ψάχνεις περισσότερα για το spyware ή θα ήθελες να μάθεις περισσότερα για το cybersecurity γενικότερα; Οι V-Hub Digital Advisers μας είναι εδώ για να βοηθήσουν.